Պատմության մեջ ամենահզոր «ուրվական մասնիկը», հնարավոր է, տիեզերք է թռել սև խոռոչից

Գիտնականները հայտնաբերել են ռեկորդային բարձր էներգիայով նեյտրինո, որը կարող է լինել տիեզերական մասնիկների ամենահզոր արագացուցիչներից մեկի՝ գերզանգվածեղ սև խոռոչից սնվող բլազարի աշխատանքի արդյունք:

Նեյտրինոն գրանցվել է 2023 թվականի փետրվարի 13-ին՝ Միջերկրական ծովում տեղակայված KM3NeT խորջրյա նեյտրինային աստղադիտակի միջոցով: Դրա էներգիան մոտ 30 անգամ ավելի բարձր է արտահայտվել, քան նախկինում երբևէ արձանագրված ամենաէներգետիկ նեյտրինոյինը:

Որո՞նք են «ուրվական մասնիկները»

Նեյտրինոներին անվանում են «ուրվական մասնիկներ», որովհետև դրանք գրեթե զանգված չունեն, չեն կրում էլեկտրական լիցք և անցնում են սովորական նյութի միջով՝ գրեթե չփոխազդելով դրա հետ: Նման նեյտրինո որսալու համար անհրաժեշտ են հսկայական դետեկտորներ (դիտակներ), ինչպիսին է KM3NeT-ը, որը գտնվում է ջրի տակ՝ 3450 մետր խորության վրա:

Հայտնաբերված մասնիկի էներգիան կազմել է մոտ 220 միլիարդ միլիարդ էլեկտրոն-վոլտ. սա 30 000 անգամ գերազանցում է այն առավելագույն էներգիան, որն ընդունակ է զարգացնել Մեծ հադրոնային կոլայդերը:

Բլազարները՝ որպես հնարավոր աղբյուր

Բլազարները գալակտիկաների ակտիվ միջուկներ են, որոնց կենտրոնում գտնվում է նյութը ակտիվորեն կլանող գերզանգվածեղ սև խոռոչ: Դրանք մասնիկների և ճառագայթման հզոր ռելյատիվիստական շիթեր (ջեթեր) են արտանետում ուղիղ Երկրի ուղղությամբ:

«Այս մասնիկի ծագման մի քանի հնարավոր բացատրություն կա: Դրանցից մեկը ուլտրաբարձր էներգիայի տիեզերական ճառագայթների փոխազդեցությունն է մնացորդային (ռելիկտային) ճառագայթման հետ: Բայց նաև հավանականություն կա, որ նեյտրինոն եկել է էքստրեմալ արագացուցիչների պոպուլյացիայից, ինչպիսիք են բլազարները»,— նշել է Մերյեմ Բենդամանը KM3NeT կոլաբորացիայից:

Գիտնականները կատարել են բլազարների պոպուլյ