Պահքի սեղան․ Բանանով թխվածքաբլիթ․ ինչպե՞ս պատրաստել այն

Պահքի սեղան․ Բանանով թխվածքաբլիթ․ ինչպե՞ս պատրաստել այն

Այսօր Մեծ Պահքի 33-րդ օրն է։ Այն տեւում է 48 օր՝ Բուն Բարեկենդանից մինչեւ Սուրբ Հարության տոն (Զատիկ)։
Պահքի շրջանում օգտագործում են բացառապես բուսական ծագում ունեցող սննդամթերք:

Ուստի՝ -ը Մեծ Պահքի ողջ ընթացքում կներկայացնի բուսական կերակրատեսակներ, որոնք կարելի է ուտել պահքի ժամանակ։

Պահքային թխվածքաբլիթ
Պահքային թխվածքաբլիթ պատրաստելու համար անհրաժեշտ է 2 բանան, 100 գրամ կոկոսի փաթիլներ կամ քունջութի հատիկներ, 300 գրամ ալյուր, 100 գրամ շաքարավազ, 50 գրամ մեղր, 2 թեյի գդալ ձիթայուղ և վանիլ։

Բանանը պատառաքաղով ճզմել, լցնել մյուս բոլոր բաղադրիչները, լավ խառնել ստանալ միասեռ զանգված։ Տեղադրել նախապես տաքացրած ջեռոց և թխել 15-20 րոպե։

Միշտ հիշե՛ք․ պահքի ընթացքում հրաժարվում են ոչ միայն որոշակի կերակուրներից, այլև մոլի սովորություններից, շատախոսությունից, ստախոսությունից, հայհոյանքից և այլ մեղքերից: Կերակրից հրաժարվելն առանց մեղքից հետ կանգնելու` անիմաստ ու անօգուտ է, որովհետեւ «սատանան միշտ պահքի մեջ է, ոչինչ չի ուտում, բայց մեղք գործելուց չի դադարում եւ չի հոգնում» (Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացի):

Միշտ հիշե՛ք․ պահք պահում ենք մենք մեզ համար, մեր մեղքերից, վատ սովորություններից ազատվելու համար, այլ ոչ ցուցադրության համար։ Մատթեոս 6։16-18-ում գրված է․ «Երբ ծոմ պահեք, տրտմերես մի լինեք կեղծավորների նման, որոնք իրենց երեսներն այլանդակում են, որպեսզի մարդկանց այնպես երևան, թե ծոմ են պահում, ճշմարիտ եմ ասում ձեզ, այդ իսկ է նրանց վարձը, այսինքն` մարդկանց երևալը և նրանցից գովվելը: Այլ երբ դու ծոմ պահես, օծի քո գլուխը և լվա քո երեսը, որպեսզի չերևաս մարդկանց ծոմ պահող, այլ քո Հորը, գաղտնաբար, և քո հայրը, որ տեսնում է, ինչ որ ծածուկ է, կհատուցի քեզ»:

Մեծ Պահք

«Մեծ Պահքը» Հայ Առաքելական Եկեղեցու կարևորագույն պահքն է, որը նախորդում է Ավագ շաբաթին ու Զատիկին։ Այն տևում է 48 օր՝ սկսվելով Ծաղկազարդից հետո, և նվիրված է Հիսուս Քրիստոսի քառասունօրյա ծոմին անապատում։ Պահքի այս շրջանը հիշեցում է հոգևոր մաքրագործման, ապաշխարության և բարեգործության մասին։

Բուն Բարեկենդան

«Բուն Բարեկենդան» Հայաստանի մշակութային հուշարձան է, որը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Օշական գյուղի մոտ։ Այն միջնադարյան հայկական գերեզմանոց է և խաչքարերի հավաքածու, որտեղ պահպանվել են 13-17-րդ դարերի բազմաթիվ նրբագեղ խաչքարեր։ Անվանումը կապված է տարածքում հայտնաբերված հնագույն դամբարանադաշտի և «բարեկենդան» (ծիսական խնջույքի) ավանդույթի հետ, ինչը վկայում է վայրի պատմական-հոգևոր նշանակության մասին։

Սուրբ Հարության տոն

Սուրբ Հարության տոնը (Զատիկ) Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու գլխավոր և ամենապայծառ տոնն է, որը նշվում է գարնանը՝ նվիրված Հիսուս Քրիստոսի հարությանը։ Այն ունի հեթանոսական և քրիստոնեական ավանդույթների միահյուսված պատմություն, որի արմատները հասնում են Հայաստանում գարնանը նվիրված հին տոնակատարություններին։ Տոնի կենտրոնում Հիսուսի հարության խորհուրդն է, որն ըստ Ավետարանի տեղի է ունեցել հրեական Պասեքի տոնին հաջորդող կիրակի օրը։

Զատիկ

«Զատիկը» Հայ Առաքելական Եկեղեցու ամենակարևոր տոնն է, որը նշվում է որպես Քրիստոսի Հարության օր։ Այն ունի հեթանոսական և հրեական ավանդույթների խառնուրդի երկար պատմություն, սակայն քրիստոնեության ընդունումից հետո (IV դ.) ձեռք է բերել բացառապես քրիստոնեական բնույթ՝ խորհրդանշելով կյանքի հաղթանակը մահվան նկատմամբ։ Տոնի անունը ծագել է հրեական «Պեսախ» (անցում) տոնից, իսկ Հայ եկեղեցին այն նշում է իր ուրույն ծիսակարգով ու ավանդույթներով։

Պահք

Պահքը Հայ Առաքելական Եկեղեցու կարևոր ավանդույթ է, որը ներառում է հոգևոր և մարմնական սննդային զսպվածության ժամանակաշրջաններ։ Այն ունի հին պատմություն՝ կապված Աստվածաշնչյան իրադարձությունների և եկեղեցու հայրերի սահմանած կանոնների հետ։ Պահքը դիտվում է որպես մաքրման, աղոթքի և աստվածային շնորհի համար նախապատրաստվելու ճանապարհ։

Պահքային թխվածքաբլիթ

Պահքային թխվածքաբլիթը Հայաստանում և հայկական սփյուռքում Պահքի շրջանում պատրաստվող ավանդական խմորեղեն է, որը պատմականորեն կապված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու պահեցողության ավանդույթների հետ։ Այն սովորաբար պատրաստվում է բուսական յուղերով և առանց կենդանական մթերքների, իսկ դրա պատրաստման արվեստը սերնդեսերունդ փոխանցվող մշակութային ժառանգություն է։

բանան

«Բանան»-ը Հայաստանի Տավուշի մարզում գտնվող միջնադարյան վանական համալիր է, որը հիմնադրվել է 10-րդ դարում։ Այն հայտնի է իր գեղատեսիլ բնության մեջ՝ ձորի լանջին կառուցված ճարտարապետությամբ և որպես հայ մշակույթի ու հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոն միջնադարում։

կոկոսի փաթիլներ

«Կոկոսի փաթիլներ» տեղանքը գտնվում է Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում՝ Ջերմուկ քաղաքի մոտ։ Սա բնական հրաբխային ձևավորում է՝ բազալտե սյուներ, որոնք իրենց անսովոր կառուցվածքով և գույնով հիշեցնում են կոկոսի չիպսեր։ Այն առաջացել է միլիոնավոր տարիներ առաջ լավայի սառեցման և բյուրեղացման արդյունքում, իսկ վերջին տարիներին դարձել է հայտնի զբոսաշրջային և լուսանկարչական վայր։

քունջութի հատիկներ

«Քունջութի հատիկներ» արտահայտությունը Հայաստանում առավելապես կապված է Սուրբ Ծննդյան ու Մկրտության տոնական սեղանին մատուցվող ավանդական քաղցրավենիքի՝ «քունջութով կարկանդակի» հետ։ Այս խորհրդանշական ուտեստը պատրաստվում է քունջութի հատիկներով, որոնք ըստ ավանդույթի խորհրդանշում են բազմություն, առատություն և կյանքի շարունակականություն։ Պատմականորեն քունջութը Հայաստանում մշակվել է հնագույն ժամանակներից և օգտագործվել որպես սննդամթերք ու ձիթայուղի աղբյուր։

ալյուր

«Ալյուր»-ը ոչ թե վայր կամ մշակութային օբյեկտ է, այլ հացահատիկի (ցորենի, գարու և այլն) մանրացված արտադրանք, որը հայկական խոհանոցի և հացի պատրաստման հիմնական բաղադրիչն է։ Հայաստանում հացը սրբազան է համարվել դեռևս հեթանոսական ժամանակներից, իսկ ալյուրի ավանդական արտադրությունը ջրաղացներում եղել է գյուղական կյանքի կենտրոնական մասը։ Այսօր էլ հայկական ավանդական հացը՝ լավաշը, պատրաստվում է հատուկ ալյուրից և թխվում տոնիրի պատերին։

շաքարավազ

«Շաքարավազ»-ը Երևանում գտնվող հայտնի հրուշակեղենի արտադրամաս և սրճարան է, որը հիմնադրվել է 1932 թվականին։ Այն խորհրդային շրջանից մինչև օրս մնում է քաղաքի խորհրդանիշերից մեկը՝ հայտնի իր ավանդական թխվածքաբլիթներով, մուրաբաներով և հատկապես «շաքարավազ» անունով պաղպաղակով։ Այս վայրը Երևանի բնակիչների և հյուրերի համար դարձել է ոչ միայն համեղ խորտիկների, այլև քաղաքային հուշերի ու զրույցների հայտնի վայր։

մեղր

«Մեղրը» Հայաստանի պատմական Մեղրի քաղաքն է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում։ Այն հիշատակվում է դեռևս միջնադարից՝ որպես կարևոր բնակավայր, իսկ տարածաշրջանը հայտնի է իր հնագույն խաչքարերով ու միջնադարյան ամրոցներով։ Քաղաքն իր անունը, ըստ ավանդության, ստացել է մեղր արտադրող մեղուների առատությունից։

ձիթայուղ

«Ձիթայուղ»-ը Հայաստանում հիմնականում վերաբերում է ձիթապտղի յուղի ավանդական արտադրությանը կամ օգտագործմանը, սակայն որպես կոնկրետ պատմական վայր չի հանդիսանում: Հայկական խոհանոցում և արհեստագործության մեջ այն երկար դարերի ընթացքում օգտագործվել է սննդի, լուսավորության և նույնիսկ կրոնական ծեսերի համար, ինչը արտացոլում է տարածաշրջանի գյուղատնտեսական մշակույթի մի հատվածը:

վանիլ

«Վանիլ»-ը Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում գտնվող հնագույն քարանձավային համալիր է, որը հայտնի է նաև «Վանիլի քարայրներ» անունով։ Այն հիմնականում հայտնի է որպես միջնադարյան ժամանակաշրջանում քրիստոնեական ճգնավորների ուխտագնացության և ապաստանի վայր։ Պահպանված արձանագրությունների ու խաչքանդակների շնորհիվ համալիրը համարվում է հայ մշակույթի ու հավատքի կարևոր հուշարձան։

ջեռոց

«Ջեռոց»-ը Հայաստանի պատմական մշակութային հուշարձան է՝ հիմնականում կապված հին և միջնադարյան գերեզմանոցների ու դամբարանների հետ։ Այն հաճախ հանդիպում է Գեղարքունիքի մարզում և այլ վայրերում, որպես մ.թ.ա. 2-1-ին հազարամյակներից պահպանված քարակույտ կամ կիկլոպյան կառույց։ Այս կառույցները վկայում են Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն թաղման ծեսերի ու շինարարական ավանդույթների մասին։

Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացի

Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացին (Տաթեւի վանք) Հայաստանի Սյունիքի մարզի Տաթև գյուղի մոտ գտնվող 9-13-րդ դարերի վանական համալիր է, որը հիմնադրվել է 9-րդ դարում։ Այն եղել է միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն հոգևոր, մշակութային և գիտական կենտրոններից մեկը՝ հայտնի իր համալսարանով, որտեղ 14-րդ դարում գործել է նշանավոր բարձրագույն դպրոցը և մատենադարանը։ Վանքը, որը նվիրված է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչին, համարվում է հայ ճարտարապետության գլուխգործոց և Հայ Առաքելական Եկեղեցու խորհրդանշական հուշարձան։

Մատթեոս

«Մատթեոս» վանքը, որը հայտնի է նաև որպես Սուրբ Մատթեոսի վանք, գտնվում է Իրանի Հյուսիսային Ատրպատական նահանգի Մակու քաղաքի մոտ։ Այն հիմնադրվել է 1-ին դարում և համարվում է քրիստոնեության ամենահին վանքերից մեկը, կապված ավանդության հետ, թե այստեղ է թաղված առաքյալ Մատթեոս Ավետարանիչը։ Վանքը դարեր շարունակ եղել է հայ մշակույթի և ուխտագնացության կարևոր կենտրոն։