ԱՄՆ-ում 2025թ․ կտրուկ ավելացել է էլեկտրակայանների արտանետումների ծավալը՝ մասամբ երկրի էներգահաշվեկշռում ածխի բաժնի ավելացման հետ կապված։ Այս մասին տեղեկացրել է՝ հղում կատարելով ԱՄՆ Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալության (EPA) տվյալներին։
Հաշվարկներով՝ 2025թ․ ծծմբի երկօքսիդի, ազոտի օքսիդի եւ ածխաթթու գազի արտանետումներն էլեկտրակայաններում 2024թ․ համեմատ ավելացել են 18, 7 եւ 4 տոկոսով համապատասխանաբար։ Ծծմբի երկօքսիդի արտանետումների ծավալը նախկինում 2000 թվականից բարձրացել էր ընդամենը երկու անգամ՝ 2003թ․ (+4 տոկոս) եւ 2021թ․ (+20 տոկոս)։ Այդ միտումը կապել են 2025թ․ ընթացքում էլեկտրաէներգիայի արտադրման գործում 13 տոկոսով ածխի բաժնի ավելացման հետ, միաժամանակ 3 տոկոսով պակասել է բնական գազի բաժինը։
«Այժմ ապացույցներ կան, որ էլեկտրակայաններն ավելի քիչ են օգտագործում մաքրող կայանները»,- ասել է ոչ կառավարական կազմակերպության վերլուծության բաժնի տնօրենը: Նա ավելացրել է, որ թունավոր արտանետումների աճը պայմանավորված է էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի աճով եւ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ ածխի օգտագործմանն աջակցող քաղաքականությամբ։
EPA-ն ավելի վաղ հրաժարվել էր էլեկտրակայաններից եւ այլ օբյեկտներից սնդիկի, մկնդեղի եւ այլ տոքսինների արտանետումները սահմանափակող ավելի խիստ չափանիշներ սահմանելու ծրագրերից, ԱՄՆ նախկին նախագահ Ջո Բայդենի օրոք ընդունվածների համեմատ: Բացի այդ, գործակալությունը չեղյալ է հայտարարել իր 2009թ․ որոշումը, որ վեց ջերմոցային գազեր հանրային առողջության համար հիմնական սպառնալիքն են: Այս որոշումը դարձել է գործակալության կլիմայական կանոնակարգերի մեծ մասի իրավական հիմքը, որոնք սահմանափակել են էլեկտրակայաններից թույլատրելի արտանետումները եւ խստացրել վառելիքի խնայողության չափանիշները տրանսպորտային միջոցների համար՝ «Մաքուր օդի մասին» օրենքի համաձայն:
ԱՄՆ
«ԱՄՆ»-ն (Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները) պետություն է Հյուսիսային Ամերիկայում, որը հիմնադրվել է 1776 թվականին՝ 13 բրիտանական գաղութների անկախության հռչակագրով։ Այն ձևավորվել է որպես դաշնային հանրապետություն՝ Սահմանադրությամբ (1787), և դարձել է համաշխարհային տնտեսական ու մշակութային գերտերություն՝ իր բազմազան ներգաղթի, ժողովրդավարական իդեալների և տեխնոլոգիական նորարարությունների շնորհիվ։
Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալություն
«Շրջակա միջավայրի պահպանության գործակալությունը» Հայաստանի Հանրապետության կառավարության լիազոր մարմին է, որը հիմնադրվել է 2017 թվականին՝ շրջակա միջավայրի պահպանության և բնական ռեսուրսների կայուն կառավարման քաղաքականությունն իրականացնելու համար։ Այն ձևավորվել է նախկին մի քանի բնապահպանական ծառայությունների միավորմամբ և պատասխանատու է պետական մոնիտորինգի, հսկողության, ինչպես նաև բնության պահպանության օրենսդրության կիրառման համար։
EPA
«Երեւանի Պետական Ակադեմիական Թատրոն» (ԵՊԱ) Հայաստանի ամենահին պրոֆեսիոնալ թատրոնն է, որը հիմնադրվել է 1921 թվականին։ Այն ստեղծվել է հայտնի ռեժիսոր Արմեն Գուլակյանի նախաձեռնությամբ՝ դառնալով հայ թատերարվեստի կարևոր օջախ և դպրոց։ Թատրոնը մինչ օրս շարունակում է դասական ու ժամանակակից ներկայացումներով հարստացնել Երևանի մշակութային կյանքը։
Դոնալդ Թրամփ
«Դոնալդ Թրամփը» ոչ թե պատմական վայր կամ մշակութային հուշարձան է, այլ ԱՄՆ-ի 45-րդ նախագահի (2017-2021) անձնանունը։ Նա հայտնի է նաև որպես գործարար և հեռուստահաղորդավար մինչև իր քաղաքական կարիերան։ Նրա նախագահությունը նշանավորվեց տնտեսական քաղաքականության, արտաքին հարաբերությունների փոփոխություններով և խիստ բևեռացված հասարակական արձագանքով։
Ջո Բայդեն
«Ջո Բայդենը» ոչ թե վայր կամ մշակութային օբյեկտ է, այլ ԱՄՆ-ի 46-րդ նախագահի անունը։ Հետևաբար, դրա մասին պատմական ամփոփումը վերաբերում է անձին. նա ծառայել է որպես ԱՄՆ սենատոր Դելավերից 1973-2009 թվականներին, իսկ 2021 թվականին դարձել է նախագահ՝ ԱՄՆ պատմության մեջ ամենատարեցն այդ պաշտոնում անցնելու ժամանակ։
Մաքուր օդի մասին օրենք
«Մաքուր օդի մասին» օրենքը Հայաստանի Հանրապետության կարևոր իրավական ակտ է, որը ընդունվել է 2021 թվականին։ Այն ուղղված է մթնոլորտային օդի աղտոտվածության կանխարգելմանը, կարգավորմանը և նվազեցմանը՝ սահմանելով արդյունաբերական, տրանսպորտային և այլ աղբյուրների համար թույլատրելի արտանետումների չափորոշիչներ։ Օրենքը նպաստում է բնապահպանական պահանջների արդիականացմանը և Եվրամիության շրջակա միջավայրի պահպանության ուղեցույցներին համահունչ քաղաքականության իրականացմանը։
